توضیحات کامل :

نقش و تأثیر هنر و فرهنگ ممالك گشوده‌شده  بر شكل‌گیری معماری‌اسلامی

 

 

مقدمه

وقتی به هنر تعبیر "اسلامی" اطلاق می‌شود به اقوامی اشاره می‌كند كه زیر نظر حكام مسلمان می‌زیسته‌اند و یا در فرهنگ‌ها و جوامعی زندگی می‌كرده‌اند كه به شدت متأثر از ویژگی‌های خاص حیات و اندیشه اسلامی بوده‌اند.

تعبیر اسلامی بر خلاف تعبیر مسیحی نه تنها به یك دین بلكه به یك فرهنگ عمومی هم اطلاق می‌شود.

اعراب فاتح با سنت‌های اندك‌شمار و آموزه‌های محدود هنری خود در جهانی رخنه كردند كه هم از لحاظ مضامین و قوالب‌ هنری و واژگان‌عمومی خاص آن بسیار پرمایه و غنی بود.

حال برای فهم و درك هنر اسلامی و اشكالی كه پدید آورد و نیز طرز و شیوه آفرینش آن‌ها باید پیش از همه این نكته را روشن كرد كه آیا اعراب فاتح این سرزمین‌ها سنت خاصی با خود به ارمغان آورده‌اند؟ و این سنت‌ها در مقایسه با سنت‌های موجود در تمدن‌های آن زمان درچه درجه‌ای از اهمیت قرار دارند؟ آیا دین جدید پدیدآورنده بعضی از نگره‌ها و اصولی بود كه بیان هنری یافتند؟ مسلمان‌ها در سرزمین‌های گشوده‌شده كدام نهضت‌ها و حركت‌های هنری را شكل دادند؟

 

 

فصل اوّل

بررسی هنر و معماری عربستان

پیش از ظهور اسلام

و

صدر اسلام

 

مؤلفه‌های فرهنگی در عربستان پیش از اسلام

هرچند نمی‌توان به اطلاعات مكتوب درباره عربستان پیش ا زاسلام چندان اعتماد كرد و كاوش و حفاری جدی نیز در این ناحیه به ندرت صورت گرفته‌است  و مكشوفات نیز چندان معتبر نیست، كمابیش باید پذیرفت كه در ادوار نزدیك به فتوحات اسلامی عرب‌های عربستان سنت‌های بومی قابل ملاحظه‌ای داشته‌اند.

آرمان‌های مسلط قبایل درباره زندگی و بازتاب‌های آن در عربستان چندان اعتنایی به هنرورزان نداشت و آن‌ها را در رده‌ای فرودست قرارمی‌داد. این بی‌اعتباری ضرورت نگه‌داری و انتقال آثارآن‌ها را از بین می‌برد.

 

 

فهرست

 

عنوان                                                                                       صفحه

مقدمه ............................................................................................1

فصل اوّل

مؤلفه‌های فرهنگی در عربستان پیش از اسلام .................................................

دستاوردهای معماری عربستان در صدر ورود اسلام .........................................

فصل دوّم

سنت‌های فرهنگی و هنری ممالك گشوده‌شده در صدر اسلام ...........................

امویان و هنر آن‌ها .................................................................................

سنت هنری عباسیان ...............................................................................

سرزمین‌های غرب اسلامی ......................................................................

معماری امویان اسپانیا ............................................................................

معماری شمال افریقا و اسپانیا ...................................................................

معماری فاطمیان شمال افریقا و اسپانیا ........................................................

فصل سوّم

خصوصیات فضای كالبدی مسجد ...........................................................

گنبد ...............................................................................................

مناره ...............................................................................................

محراب ...........................................................................................

مقصوره ..........................................................................................

صحن ...........................................................................................

ایوان ............................................................................................

یك نكته .......................................................................................

فصل چهارم

جلوه‌گری نور و ذوق ایرانی ..............................................................

تزئینات كاشی‌كاری .......................................................................

فصل پنجم

معماری غیر دینی ..........................................................................